ثانیه ها

دست نوشته های صالح سوزنچی

فونت‌های فارسی همچنان نیازمند حمایت و سرمایه‌گذاری شماست.

نویسنده:
5 فوریه 14

همینطور که مطلع هستید من مدتی (دقیقا شد یک سال) هست که روی فونت‌های فارسی فعالیت و تحقیق می‌کنم. در ابتدای فقط به دنبال حل مشکل رندر فونت‌های فارسی برای استفاده در وب بودم. اگر شما هم جز آن دسته‌اید که پیگیر اخبار فونت های فارسی باشید، مطلع هستید موفق شدم برای اولین بار یک تعداد از فونت‌ها رو برای وب اصلاح کنم و این تعداد رو در آزمایشگاه ریتا منتشر کنم.

این تعداد فونت در ۹۹٪ از مرورگر ها و در تمام سیستم عامل ها به خوبی رندر شدند و فقط در مرورگر کروم ویندوز به دلیل عدم پشتیبانی این مرورگر از یک قابلیت در ویندوز، فونت ها رو به صورت ناخوشایندی رندر می‌کرد.

خبر خوب : جای نگرانی دیگر نیست  موفق شدم این مشکل رو هم حل نمایم. می تونید در تصاویر زیر مشاهده کنید.

ff-28-21 ie opera chrome-windows-32-31 chrome-windows-34

اما تا الان به دلایل ذیل منتشر نکردم :

  1. من امیدوار بودم با ارائه فونت ها به صورت دانته(حمایت مالی مردمی) در آزمایشگاه ریتا می توانم حداقل هزینه ای  که صرف اینکار کردم رو پوشش بدم.اما متاسفانه جواب نگرفتم. و شدیدا در روحیه ام تاثیرگذاشت. در حدی که داشتم بیخیال همه چیز می شدم.
  2. در همین زمان بود که شورای عالی اطلاع رسانی فونت‌های اصلاح شده رو ارائه کرد. در فونت‌های شورای عالی اطلاع رسانی مواردی و نکاتی بود که در سورس فونت‌هایی که من بر رویشون کار میکردم  نبود. پس بهتر بود که سورس ها رو عوض می کردم و از اول روی فونت های شورای عالی اطلاع رسانی مانور می دادم.
  3. انتقاداتی مختلفی در مورد نحوه انتشار اول از من شد که بعضی هاشون درست بود. پس باید به دنبال یک راه دیگه باشم.
  4. قبل از شروع فعالیت روی فونت‌ها همیشه چند سوال بی جواب در ذهنم داشتم. در طول فعالیتم به جواب خیلی هاشون رسیدم. اما راه حلی برای خیلی‌هاشون نتوانستم پیدا کنم .
  5. علاوه بر سوالات قبلی تعدادی هم سوال جدید  مطرح شد که مجدد ذهنم رو درگیر کردند و باید برای آنها هم یک راه حل پیدا می کردم.

فکر کنم بهتره این سوالات رو همینجا مطرح کنم، چرا که اطمینان دارم  خیلی از سوال ها  بین من و شما مشترک هستند و خیلی هاشون براتون تازگی داشته باشد وباعث شود تا شما هم کمی در موردشون تامل داشته باشید.

سوال اول : آیا طراح فونت تو ایران داریم؟

شاید این سوال خنده دار باشه، اما قبل از اینکه خودم وارد دنیای فونت های بشم، فکر میکردم ما طراح فونت نداریم. می دونستم که افرادی هستند که تایپ طراحی می کنند. حتی تو رشته گرافیک می دونستم درسی به اسم طراحی فونت(تو همین مایه ها) وجود دارد اما کسی که تایپ ها رو به فونت دیجیتالی تبدیل کند نداریم. و فونت های موجود هم توسط شرکت های خارجی و به واسطه شرکت هایی مثل مریم، پروین و …. ایجاد شده.

اما در طول مدت فعالیت هام به جواب این سوال رسیدم و با تعدادی از طراحان فونت که ساکن درایران هستند آشنا شدم. که به صورت حرفه ای درحال فعالیت هستند. البته برای برای پیمانکاران خارج از ایران. برای مثال می تونم از بهنام اسلامی طراح فونت حریر نام ببرم.

سوال دوم : چرا فونت جدید طراحی نمیشه؟

با خیلی از طراحان فونت که صحبت می کردم، متوجه شدم بیشترشون بالای یک فونت جدید برای ارائه دارند یا در درست تهیه دارند. از خیلی هاشون سوال کردم به چه دلیل منتشر نکردید؟! در پاسخ به جواب های مشترک زیر مواجه شدم:

  • نبود مشتری که هزینه واقعی طراحی یک فونت رو متقبل بشه.
  • عدم رعایت کپی رایت : یکی از طراحان می گفت « کافیه فقط یک نسخه به یک شخص بفروشیم. باور کن قبل از اینکه مشتری دوم پیدا بشه می بینی کل ایران رو کامپیوتر هاشون  نصب هست و در هر سایت دانلودی برای دانلود کردن وجود دارد »
  • نبود یک بستر مناسب جهت معرفی و عرضه برای فروش فونت ها
  • ناقص بودن فونت : فونت های طراحی شده دارای نواقصی فنی هستند و علت آن هم کبود دانش فنی لازم در ضمینه مهندسی فونت هست.

سوال سوم : چرا هیچ کسی برای فونت ها کاری نمی کنه؟! چرا کسی به فکر نیست؟!

تو این یک سال اخیر اینگونه سوالات رو من زیاد در تویتر و شبکه های اجتماعی دیدم. و دقیقا یکی از سوالات خودم هم بودند و انتظار داشتم شرکت هایی که در ضمینه نرم‌افزارهای فارسی نویس و فونت فعالیت می کنند باید یک حرکت در این ضمینه انجام بدهند.

متاسفانه بزرگ ترین مشکل حال حاضر جامعه ایرانی دقیقا همین هست که انتظار از دیگران دارند کاری رو انجام دهند. و شعار دادن رو سرلوحه خودشون قرار دادن و حاضر به انجام هیچ فعالیتی از طرف خودشون نیستند.

تخصص من برنامه نویسی وب و زبان PHP هست. زمانی به سمت فونت ها گرایش پیدا کردم که شدیدا به وجود فونت های مناسب برای وب نیاز پیدا کردم. با خودم گفتم اینطوری که نمیشه دست رو دست گذاشت و چشم انتظار نشست  تا کسی پیدا بشه و کاری انجام بده. با خودم گفتم کاری نداره بابا یک ادیتور فونت دانلود میکنم کمی پائین و بالا میکنم درست میشه و خلاص. شاید بزرگترین اشتباه من همین ساده گرفتن فونت ها بود. (متاسفانه وقتی پای مباحث کامپیوتری وسط میاد حاضر به پذیرفتن نه نیستم و به هر طریقی شده باید جواب مثبت بگیرم) و هیچ وقت تصورش رو نمی کردم یک سال تمام انرژی و وقتم رو صرف فونت های ناقابل کنم و از همه بدتر چه بلاهایی که قرار هست بر سرم بیاد.

اینشالله در فرصت های بعدی در مورد طراحی فونت ها بیشتر مطلب می نویسم. تا با مراحل طراحی  فونت ها آشنا شوید و و متوجه شوید یک فایل ۶۴ کیلوبایتی ممکن هست دوسال تمام زمان ببرد تا  بشود اسمش رو فونت گذاشت.

(بیشتر…)

بررسی ۳۹ فونت استاندارد ارائه شده توسط پورتال شورای عالی و حاشیه‌های آن

نویسنده:
5 فوریه 14

همین طور که خبر دارید پورتال شورای عالی  ۳۹ فونت فارسی رو استاندارد و اصلاح سازی کردند و برای استفاده عموم منتشر کردن. این حرکت پورتال شورای عالی  رو من خیلی پسندیدم و تبریک می گویم برای این کار زیبا و پسندیده.

اما حالا سوال پیش می‌آید، آیا واقعا فونت‌ها استاندارد شده اند؟

به طور کلی فونت‌ها دارای یک سری قوانین و مجموعه استاندارد هستند(اگر نوع فرمت آنها رو در نظر نگیریم). در صورتی یک فونت می‌تواند استاندارد باشد که تمامی این قوانین و استانداردها در فونت لحاظ شده باشند.

اکنون قصد دارم تمام مواردی که اعلام شده روی فونت‌ها تغییرات انجام پذیرفته رو مورد بررسی قرار بدهم.

مطابقت با آخرين نسخه استاندارد يونيکد، استاندارد ملي ۶۲۱۹، استاندارد Adobe Glyph Naming، وجود کليه نويسه‌ها و گليف‌هاي مشخص شده در اين استانداردها:

بله این مورد به خوبی اعمال شده.

تصحیح محل اعراب بر اساس استاندارد ۶۲۱۹ به‌علاوه الف مقصوره پائين و ترکیب اعراب‌ها براي تمام حروف:

به طور کلی بله در فونت‌هایی که ریشه عربی دارند به خوبی اعمال شده(بدر)، اما در مورد فونت‌هایی که ریشه فارسی دارند خیر. که به نظرم این کار درستی هست.

  تنظیم کرنينگ (درهم‌رفتگی حروف) براي همه حروف :

بله این تغییرات هم نسبتا خوب اعمال شده.

مناسب‌سازی صورت نرمال 10 فونت اول فهرست فوق برای استفاده در وب برای سایز 5 پونت:

من این تغییرات رو در اصل بیشتر تبلیغاتی می‌دونم تا کاربردی . می توانید خودتان در این صفحه دمو فونت‌ها در صفحات وب ببینید. وب فونت‌ها به تنهایی دارای خصوصیت های خاص  هستند. مثلا حجم کم، رندر عالی در سایز های کمتر از ۱۴ پیکسل

متاسفانه نمی توان به این فونت ها گفت  فونت استاندارد. بیشتر فونت‌ها دارای اشکلات زیادی هستند. من به ترتیب مشکلاتی که دیدم رو توضیح می‌دهم.

۱- حجم زیاد : مشخص ترین مشکل که خیلی سریع به چشم می‌آید حجم زیاد این فونت‌ها هستند. و این مشکل بی دلیل نیست. یکی از دلایل این مشکل وجود گلیف های بسیار زیاد خالی و شاید بی کاربرد باشند. در تصویر زیر کاملا مشهود هست.

iryekan

۲-وجود خطا در کام‍پایل شدن arab script فونت : در فونت‌ها بخشی وجود دارد به نام OpenType Layout Features . در این بخش یک زبان اسکریپت نویسی وجود دارد. به کمک این اسکریپت‌ها می توان گلیف‌ها رو برای هر زبان به صورت مجزا کنترل کرد. کرنينگ‌ها و سایر خصوصیات در این بخش تعریف می شوند.در بیشتر فونت های ارائه شده خطا وجود دارد و این باعث می شود که رفتار تعریف شده در فونت به درستی صورت نگیرد.

scripts

حاشیه‌ها :

ارائه این ۳۹ فونت بی‌حاشیه نیست و حرف و حدیث زیادی ‍پیرامون‌اش وجود دارد. اما یک نکته برای من خیلی جالب بود. اگر در یک ویرایشگر فونت به مشخصات فونت‌ها نگاه بی‌اندازید. به مشخصات زیر مواجه می‌شوید.

fontfamily

در  فونت هیچ حرفی از شرکت پروین دیده نمی‌شود. اما اینجا یک خبر در این مورد هست.

به آگاهی علاقمندان به فونتهای فارسی بویژه کاربران پروین میرساند که این گروه به سفارش شورای عالی اطلاعرسانی، تعداد 39 عنوان فونت فارسی رایج در بازار را که ایرادات فراوانی داشتند، اصلاح و با پیشوند IR ارائه نمودهاست.

حالا این به کنار اگر خوب دقت کنید در خبر یک توصیه وجود دارد که دلیل این توصیه را من نه توانستم درک نمی کنم.

parwinچرا آن‌وقت؟ چه تفاوتی وجود دارد؟

کپی رایت در ایران 2،ضامن آینده‌ای بهتر

نویسنده:
17 ژانویه 14

در پست قبلی گفتم من معتقدم  قانون کپی رایت در ایران، رویایی زیبا از نوع تخیلی و دور از دسترسی  که موج منفی زیادی بهمراه داشت. اما واقعیتی بودند که نمی توانیم منکرش بشیم. اما این دلیل خوبی هم  برای ناامید شدن  نیست و دلیل موجهی برای  دست از تلاش کشیدن هم نیست . چرا که هنوز آن سمت سکه رو بررسی نکردیم.

متاسفانه تا اسم کپی رایت  وسط میاد سریع ذهن ها به سمت ویندوز اورجینال یا غیراورجینال، نمی توان از محصولات ادوب صرف نظر کرد و …. میاد وسط و میزنیم به جاده خاکی. درصورتی که این بحث ها گوشه ای جزئی از مباحث کلان کپی رایت هستند. پیشنهاد میدم بیاییم تعاریف رو عوض کنیم. یعنی کپی رایت رو احترام گذاشتن قلمداد کنیم. و نقض کپی رایت رو بی احترامی فرض کنیم.

حالا با چندتا مثال ثابت می کنم کپی رایت به چه صورت هایی  ضامن آینده‌ای بهتر برای ما هست و خواهد بود:

شما یک دانشجوی کامپیوتر رو در نظر بگیرید که باید برای پایان دوره کارشناسی تحقیقی ارائه بده. دانشجو خیلی همت به خرج بده میشینه پای کامپیوتر و اینترنت 4-5 تا مقاله و پایان نامه تو اینترنت پیدا می کنه . با فرمول جادویی ctrl+c و بعد ctrl+v مطالب رو سرهم میکنه و خوشحال هم هست که بله پایان نامه اش تکمیل شده. البته جدیدا  پول میدن پایان نامه صحافی شده، در چند نسخه و در جلوی درب منزل تحویل می گیرند.

حالا بیایید بررسی کنیم. به کی بیشتر بی احترامی شده و کی ضرر کرده.

استاد :5%

صاحبان اثری که از مطلبشون و البته بدون ذکر منابع در پایان نامه استفاده شده: 5%

خود دانشجو : 90%

خدمت اون دانشجوی باید گفت عزیز دل برادر  شما زرنگی نکردی، شما سر خودت رو شیره مالیدی و بس و فقط  بدترین بی احترامی رو به خودت کردی. چرا گه  یک فرصت مناسب برای یادگیری و کسب تجربه را  از خودت دریغ کردی.

همین دانشجو با سرمایه پدرش میاد یک شرکت راه مینداری تو چهارتا سمینارهم  شرکت میکنه تازه متوجه میشه  عددی نیست و هیچ محصولی نداره و فقط  یک مصرف کننده بیشتر نیست و در اولین اقدام میاد یک نرم افزار کدباز خارجی گمنام رو ناقص و غیر اصولی فارسی می کند توسط متخخصینش در شرکت و مدعی میشه  بله ما پرتال ایکس رو برای اولین بار در ایران تولید کرده ایم .

یا وب مستر جوان و جویای نامی رو در نظر بگیرید که میاد سایت پی 30 دانلود رو در یک نیم نگاه عجولانه بررسی میکنه و به این نتیجه میرسه که اگر من هم یک سایت بزنم با قالبی شبیه؟ نه نه خود قالب اصلی(منظور اون قالب سه ستونی معروف) پی 30 دانلود و محتواش رو هم کپی بزنم تبدیل میشم به یکی از سایت های پربازدید ایران و پوله که پارو میکنم. در صورتی که بعد از کلی هزینه  آخرش هم بعد از یک سال مجبور به جمع آوری سایتش میشه .

کی ضرر کرده یا می کنه؟ مسلما سایت پی سی دانلود نیست.  اما چرا وب مستر موفق  نمی شود؟؟؟!!  چون ایشان  می خواد یک شبه راه چند ساله  دیگران رو  رو با بی‌احترامی و دزدی ایده و کپی محتوا و بدون هرگونه تلاش برای نوآوری و خلاقیت طی نماید.

دزد-افکار

 

(بیشتر…)

قانون کپی رایت در ایران، رویایی زیبا از نوع تخیلی و دور از دسترس

نویسنده:
16 ژانویه 14

جادی عزیز به مناسبت هفته کپی رایت دعوت کردند که  در  بازی وبلاگی مشارکت کنیم و دیدگاه های خودمون رو در مورد  قانون کپی رایت , مسائل پیرامون این قانون در ایران بیان کنیم.

آنچه که مشخص هست اکثر نسل جوان حال حاضر در ایران  با قانون کپی رایت آشنایی نسبی دارند و قبول دارند که قانون بسیار مفیدی هست و چه سودهایی مفیدی برای جامعه ای که آن را رعایت میکند در بر می اورد.

به نظر من قانون کپی رایت در ایران، رویایی زیبا از نوع تخیلی و  دور از دسترس هست. به این دلیل که متاسفانه جامعه حال حاضر ایران مبتلا به یک سری آفت هست. که با وجود این آفات ما هرگز نمی توانیم به قانون کپی رایت در ایران دست پیدا کنیم. حالا این آفت ها چی هستند:

(بیشتر…)

فونت فارسی در وب : نکاتی پیرامون اصلاح سازی فونت‌های فارسی برای وب

نویسنده:
14 ژانویه 14

شاید شما هم خبر”ارائه 39 فونت فارسی استانداردسازی شده توسط شورای عالی اطلاع‌رسانی” رو شنیده باشید. در نگاه اول خبر بسیار خوب و قابل تحسین هست. اما برای من یک مقدار هضمش سنگین هست. به این دلیل هم مجبور شدم پیرامون این خبر بعد از مدت‌ها یک مطلب تو وبلاگم بنویسم.

از اونجایی که در مباحث(داستان) اصلاح سازی فونت های فارسی بنده هم دارای یک نقش یا رول هستم صحبت هایی که میخوام بیان کنم از چند بعد مختلف هستند ، مجبور از چند زاویه(فصل) به این موضوع نگاه کنم.

اما قبل از خوندن این مطلب باید خدمت شما دوست عزیز، همکار گرامی، بزرگ وب، استاد گرامی عرض کنم تو این پست می خوام با شما درددل کنم، بهتون اعتراض کنم و حتی ازتون انتقاد کنم.اگر به (حقوق شهروندی) کمی معتقد هستید خواهش می کنم قبل از زدن هرگونه برجسب به من لطفا در مورد صحبت هایی که می کنم کمی در موردش تامل کنید یابه عبارتی نیمه پر لیوان رو نگاه کنید.چرا که بی پرده و صریح  صحبت می کنم.

فصل اول – قسمت اول : شروع داستان

شروع اصلاح سازی فونت های فارسی بر می گرده به یک حرکت گروهی از فعالان وب فارسی ، حدودا یک سال پیش همین موقه ها بود که به صورت مجازی دور هم جمع شدیم تا بتونیم به کمک هم و به صورت گروهی این مشکل رو حل کنیم.

واقعیت امر این بود که از دیدن فونت تاهما خسته شده بودیم. واقعا نیاز داشتیم در وب از فونت های دیگه هم بتونیم استفاده کنیم. اصلاح سازی از اینجا کلید خورد.

فصل اول – قسمت دوم : صالح وارد می شود

اواخر اسفند 1391 من شدیدا نیاز داشتم در پروژه ای که 2 سال روش کار می کردم از فونت ها استفاده کنم. خیلی یکنواخت شده بود قسمت ادمینش، از طرفی یک مشکل روحی هم برای پیش اومد که شدیدا من رو تحت تاثیر قرار داد. حوصله کار روی پروژه خودم رو نداشتم، پس سروکله زدن با فونت ها بهترین وسیله برای دور کردن افکار از خودم شد. تقریبا از همون اول سال 92 من در نقش اصلاح گر فونت ها فعالیت خودم رو شروع کردم.

واقعیت اینه که ابتدا فکر می کردم ما تو ایران کسی به اسم طراح فونت دیجیتالی(منظور کسی که تایپ ها رو به صورت فونت دیجیتالی تبدیل کند) نداریم. خوشحال و سرخوش ابتدا رفتم سمت نرم افزارهای ویرایش فونت تا به کم اونها بتونم یک کارهایی بکنم.  مثل خیلی ها که این راه رو رفته بودن من هم به نتیجه نرسیدم. اما از اونجا که خودم رو برنامه نویس می دونم و علاقه زیادی به مباحث کدینگ و دی کدنیگ ها دارم وارد جهنم فونت ها شدم. جهنمی که تازه الان درک می کنم که چرا آن عده طراح معدودی که واقعا خودشون فونت طراحی کردند(نه فونت های عربی رو کپی کردن) حاضر به ادامه کارشون نیستند.

فصل دوم – قسمت اول: انتشار سری اول از فونت های اصلاح شده

در روز 6 آبان 92 سرانجام بعد از کلی کار و صرف زمان برای انجام تست های مختلف موفق شدم مشکل بزرگ فونت های فارسی رو پیدا کنم.مشکلی که باعث رندر خراب فونت ها در سایز های مختلف الخصوص 14px به پایین بود. و برای اولین بار حدود 7 فونت مختلف(نازک – درشت – فانتزی) رو در 13 آبان در آزمایشگاه ریتاکو رونمایی و منتشر کنم.(توضیح:خیلی ها این ادعا رو دارند، اما تا الان هیچ مدرکی ارائه نکردند یا  فقط یک نمونه فونت بوده که بعدا متوجه شدم اون فونت استاندارد طراحی شده و اصلا مشکل نداشته ).

(بیشتر…)